Di têkoşîna azadî û demokrasiya salên 2000-î de gaveke nû:

Partiya Azadî û Demokrasî
ya Kurdistanê

Platforma Azadî û Demokrasî ya Kurdistanê (PADEK), di mehên derbasbûyî de kongreya xwe ya duyemîn li dar xist. Di kongreyê de bi berfirehî li ser pêvajoya îro hat sekinandin; vatinî û berpirsiyariyên ku di dema avakirinê de hatibûn stendin, hatin şirovekirin û biryara partîbûyinê hat dayin. Navê partiyê wekî Partiya Azadî û Demokrasî ya Kurdistanê (PADEK) hat binavkirin. Her weha di kongreyê de program û destûra partiyê û perspektîfên pêvajoya pêşiya me jî hatin munaqeşekirin û di van waran de hin biryar hatin girtin. Piştî kongreyê Komîteya Navendî civiya û di navbera xwe de karûbar dabeş kir.

Kurd dîsa ji maf û azadiyên xwe yên neteweyî û demokratîk bêpar pêşwazî li sedsaleke nû dikin. Herçend di sedsala bîstan de di tevayiya Kurdistanê de ji bo azadî û serxwebûnê têkoşînên rûmetbilind hatin dayin jî, lê ji ber dewletên ku welatê me di bin desthilatdariya xwe de digrin û têkiliyên wan ên navneteweyî û balansên herêmî, Kurdan nikaribû ciyê xwe yê bi rûmet di nava neteweyên azad û serbixwe de bigrin. Hukûmetên Kurdistanê yên ku di sala 1919-an de li Silêmaniyê û di sala 1946-an de jî li Mehabadê hatin îlankirin di demeke kurt de hatin pelçîqandin; pêşeroja Hukûmeta Federe ya Kurdistanê ku di sala 1992-an de li Hewlêrê hat îlankirin jî, ji ber hin sebebên hundirîn û yên derve ne kifş

Di pêvajoya derbasbûna sedsala 21-î de Kurdistana Bakur ji ber hin bûyerên neteweyî û navneteweyî yek ji wan demên xwe yên herî hessas de dijî. Ji aliyekî ve helwestên siyasî û pratîk ên PKK û serokê wê dibin sebebên texrîbatên siyasî û fikrî ku telafîkirina wan dê di demeke kurt de ne hêsan be, ji aliyê din ve jî rewşa hezên demokratîk û neteweyî yên din û mudaxeleya wan ya vê pêvajoyê wekî pirsgirêkeke girîng li ber me ye. Partiya me wekî heta nuha dê dîsa bêdudilî bi nêrîn û pêşniyarên xwe li hember wan hewildanên ku dixwazin doza neteweyî ya Kurdî di çarçeweya nasyonalîstiya Tirkî ya kemalîstî

Gava birevebirên dewleta Tirkiyeyê bi dengekî bilind tekrar dikin û dibêjin ”li welatê me aqiliyet tunene” û Yekîtiya Ewrûpayê jî di vê demê de bêyî ku behsa pirsa Kurdî bike Tirkiyeyê wek namzetê Yekîtiya Ewrûpayê qebul kir, di navbera gel de nerazîbûneke peyda bû û ev nerazîbûn bû sebeba endîşeyeke ”Lozanekê” nû . Wer xwiya ye û di dîrokê de jî gelek caran tekerur bûye dê dîsa pirsa Kurdî bikin qurbana

PADEK, di demeke weha de, gava gelek vatinî û berpirsiyariyên giring li pêşiya hemû hêzên neteweyî û demokratîk yên Kurdan de ne, hat damezirandin. Ji bo vê yekê jî PADEK di riya rizgariya neteweyî û civakî ya Kurdistanê de gaveke girîng û nû ye. Lê ji ber ku avabûna wê li ser zemîna tecrûbe û destketinên gelek salan e, ew mîratxur û berdewama berxwedan û serîhîldanên rûmetbilind ên Kurdistanê ye jî.

Wexta PADEK di Çileya Pêşîn a 1998-an de wekî platform hat damezirandin jî armanc jê ew bû ku mîrata têkoşîna siyasî ya rêxistinî ya sî salan li Kurdistana Bakur bi riya partiyeke siyasî bête domandin û ji bo rêxistineke firehtir bikeve nav hêwildanan. Wê gavê jî bawerî ew bû ku bi biryardarî û bi rastiya heyî mudaxeleyê pêvajoyê bê kirin.

Di vê çarçeweyê de, di Çileya Paşîn a 1999-an de, ji bo yekîtiyeke siyasî ya nû, me bi grûba ku ji aliyê hin endamên ku di nava Partiya Yekîtiya Sosyalîst a Kurdistanê (PYSK) de me bi wan re kar kiribû ku du re navê Rêxistina Sosyalîst a Demokratîk a Kurdistanê (RSDK) girt, têkilî danî. Lê ji ber bersiva wan ya neerênî ew hewildan hîn di destpêkê de qût bû. Piştî salekê îcar RSDK ji bo hevdîtinên yekîtiyeke siyasî ji me re pêşniyarek anî. Lê, ji ber hin zehmetî û pirsgirêkên ku dikaribûn derkevin pêşiya me, bêyî ku emdi pêşerojê de îhtimala derketina pêvajoyeke nû ya yekîtiyê jî red bikin, me ji wan re pêşniyara hevdîtinên ji bo hevkariyên du aliyan kir.

Hewildana yekîtiya siyasî bi Partiya Sosyalîst a Kurdistanê (PSK) re herçend gihaşt merheleyekê jî, lê ji ber nêrînên cuda yên li ser metod û awayên yekîtiya rêxistinî ew jî neçû serî.

Danûstendinên me bi wan şexsiyetên serbixwe yên ku ji ber sebebên cuda ji rêxistinên ku em mîratxurên wan in veqetiyane û hîn jî daxwaz û şewqa wan a xebata siyasî hene re, her berdewam in.

Avakirina PADEK-ê, divê wekî berhema pêvajoyeke weha bêşirovekirin. Lê belê partiya me ji alternatîfên siyasî yên cuda ku ji temenniyên bêbingeh ên yekîtiyê wêdetir, bikaribin têkoşînê bigihînin merheleyeke bilind re amade ye û di vî warî de tiştên ku dikevin hustiyê wê, dê di bin ronahiya tercubeyan de bi cih bîne

PADEK, wek partiyeke çep û sosyalîst ku ji bo daxwazên rojane û guherandinên siyasî yên bingehîn têdikoşe, gava rewş û mercên biryardana neteweyê Kurd bi xwe li ser çarenivîsa xwe bêne cih, partiya me ji bo ku gelê Kurd bi azadî ji xwe re serxwebûn, konfederesyon, federesyon yan jî awayekî din hilbijêre, pêkanîna referendûmê erka xwe ya sereke û bingehîn dibîne. Di şertên weha de jî partiya me dê bibe parêzgerê komareke demokratîk a serbixwe, lê ne ji ber ku li dijî awayên çareseriyê yên din e, ji ber ku ev awayê çareseriyê yê herî dadimend û domdar eDi referandûmê de kijan çareserî tê qebûlkirin bila bê qebûlkirin, ger di pêvajoya piştî wê de şertên siyasî yên xweîfadekirina çareseriyên din hebin, divê encamên referandûmê ji aliyê hemûyan ve bên qebûlkirin

PADEK, di derbasbûna sedsaleke nû de bêparmayina Kurdan ji mafên xwe yên neteweyî û demokratîk ji bo wan hukûmet û dezgehên navdewletî ku xwe wek parastvanê demokrasî û azadiyê nîşan didin wek şermekî dibîne.

PADEK, di van rojên ku 54 saliya Komara Kurdistanê -ya ku di 22-yê Çileya Paşîn a 1946-an de li Mehabadê hatibû îlankirin- tê pîrozkirin de, daxwaza azadiya hezarsalan ku ji vê komarê re jî bûbû bingeh, bi hêviya ku ev daxwaz di salên 2000-î de hîn bi hêztir û bi biryardarî bê pêşve birin, gazî hemû hêzên Kurdistanê û dostên navneteweyî yên gelê me dike ku bi aktîftir kampanyayên berfireh bimeşînin û bi rê û metodên ku muqabilê pêvajoyê dikin hêzên xwe bikin yek