Kürdistan Özgürlük ve Demokrasi Partisi (PADEK),
geniş emekçi sınıf ve tabakaların çıkarlarını
savunan; güncel ve temel politik istem ve dönüşümler
için mücadele eden; ulusal ve toplumsal kurtuluşu,
özgürlük ve demokrasiyi amaçlayan sol ve sosyalist
bir partidir.
PADEK, Kürt ulusunun kendi geleceğini
özgürce tayin hakkının gerçekleştirilmesi için
mücadele eder. Bu koşulların sağlanmasıdurumunda,
kurt halkının bağımsızlık, konfederasyon,
federasyon ve diğer çözümlerden birini özgürce
seçebilmesi için referanduma gitmeyi öncelikli temel
görev kabul eder. Böylesi koşullarda da partimiz,
diğer biçimlere karşı olduğu için değil, sorunun
adil ve kalıcı bir çözümü için bağımsız
demokratik bir cumhuriyetin savunucusu olur.
PADEK, insanların özgürce örgütlenip
düşüncelerini yaymalarını, barış ve mutluluk
içinde yaşamalarını, tüm politikaların ana amacı
olarak benimser.
PADEK, ulusal güçler arasındaki sorunların
görüşmeler yoluyla çözülmesinden yanadır ve bu
güçler arasında meydana gelebilecek çatışmalara
karşı çıkar.
PADEK, Kürdistan ulusal kurtuluş mücadelesinde yer
alan yurtsever güçlerin katılacakları ulusal
demokratik birliklerin kurulması gerektiğine inanır ve
bu yolda üzerine düşen görevleri yerine getirmeye
çalışır.
PADEK, yakın ve uzun erimli amaçlarına varmak
için, yaşanan sürecin gereklerine uygun değişik
politik mücadele biçim ve araçlarının
kullanılmasının meşruluğuna inanır.
PADEK, kendisi dahil, illegal çalışmayı
sürdürmek zorunda bırakılan Kürdistanlı parti ve
örgütlerin açık çalışma olanaklarına
kavuşmaları için mücadele eder.
PADEK, Kürdistan ve Türkiye demokratik güçlerinin
mücadele birlik ve dayanışmasını savunur;
uluslararası alanda, yeni sömürgeciliğe,
emperyalizme, yayılmacılığa ve saldırganlığa,
silahlanmaya, faşizme, ırkçılığa, gericiliğe
karşı verilen mücadeleyi destekler; sosyalist,
devrimci, demokrat, ilerici, humanist, kadın hakları
savunucusu ve çevreci güçlerle birlik ve dayanışma
içinde olur.
PADEK, sosyalizm için bugün yürüttüğü politik
ve düşünsel mücadeleyi, bağımsız demokratik
Kürdistan'ın kuruluşundan sonra da sosyo-ekonomik,
politik, düşünsel ve kültürel olarak
sürdürecektir. Partimiz, sosyalizmin teorik ve pratik
deneyimlerinden yararlanarak kendi toplumumuzun
koşullarınca biçimlendirilecek bir sosyalizmi emeği
ile geçinen tüm Kürdistanlıların ortak çaba ve
katılımıyla demokratik yol ve yöntemlerle
gerçekleştirme inanç ve düşüncesindedir.
PADEK, Kürdistan'da tarihi süreç boyunca
başgösteren şanlı direniş ve ayaklanmaların devamı
ve mirasçısıdır. Beş parti ve örgüt tarafından
1996 yılında kurulan Kürdistan Birleşik Sosyalist
Partisi’nin (PYSK), başta örgütsel sorunlar olmak
üzere yüzyüze bulunduğu sorunları ortak bir zeminde
çözememesinden dolayı Temmuz 1998’de
dağılmasından sonra, büyük çoğunluğu Kürdistan
Birleşik Halk Partisi (YEKBÛN) kökeninden gelenler
tarafından 1998 sonlarında Kürdistan Özgürlük ve
Demokrasi Platformu (PADEK) adıyla kurulan ve 1999'ün
ikinci yarısında yapılan 2. Kongre’de Kürdistan
Özgürlük ve Demokrasi Partisi (PADEK) adını alan
partimiz, Kürdistan'da ulusal demokratik ve sosyalist
hareketin birikim ve deneyimlerinden yararlanan yeni bir
yapılanmanın ifadesidir.
Güncel politik istemler
PADEK, Türkiye ve Kuzey Kürdistan düzeyindeki genel
demokratikleşme girişim ve çabalarının yanında,
Kürt ve Kürdistan sorunuyla doğrudan ilgili
aşağıdaki güncel politik istemlerin
gerçekleştirilmesi için mücadele eder:
- Kürtçe radyo-TV, basın-yayın ve
eğitim-öğretimin önündeki engellerin
kaldırılması.
-Şehir, köy ve mezralara Kürtçe isimlerinin
verilmesi ve çocuklara Kürtçe isim vermenin önündeki
fiili ve yasal engellerin ortadan kaldırılması.
- Kürdistan´daki askeri operasyonlara, yerinde
infazlara, "faili meçhul" cinayetlere, köy ve
mezraların yakılıp yıkılmasına veya boşaltılıp
köylülerin göçe zorlanmalarına son verilmesi.
- Baskı ve zulmün birer aracı durumunda olan bölge
valiliği, özel ordu, özel tim, köy koruculuğu ve
benzeri kurum ve örgütlenmelerin kaldırılması,
kontrgerillanın Kürdistan´dan çekilerek
dağıtılması.
- Tüm politik tutukluların koşulsuz
özgürlüklerine kavuşması, yurt dışına politik
nedenlerle gitmek zorunda kalanların ülkelerine
özgürce dönmelerinin önündeki engellerin
kaldırılması.
- Çalışmalarını illegal sürdürmek zorunda
bırakılan Kürdistan ve Türkiyeli parti ve örgütlere
açık ve özgür çalışma olanaklarının
sağlanması. Ulusal kökeni ne olursa olsun herkesin
kendi ulusal kimliğiyle siyasal parti kurma hakkı
başta olmak üzere düşünce ve örgütlenme
özgürlüğü önündeki tüm engellerin
kaldırılması.
- Kürdistan’da yakılıp yıkılan 3000´i aşkın
köy, mezra, kasaba gibi yerleşim alanlarının devlet
tarafından tekrar inşa edilmesi ve göçetmek zorunda
bırakılan insanlara tazminat ödenerek yurtlarına
özgürce dönebilmelerinin sağlanması.
- Kürdistan´da ekonomik yaşamı yeniden
canlandırmak için yöresel kaynakların belli bir
kotaya göre gerçekçi bir biçimde kullanılması,
sürdürülebilir kalkınma anlayışının benimsenerek
yöre halkının ilgili süreçlere aktif katılımının
sağlanması.
Temel politik dönüşümler
PADEK, bir yandan güncel ve temel politikistem ve
dönüşümlerin günümüze ilişkin gereklerini yerine
getirme mücadelesini sürdürürken, diğer yandan da
referandumda Kürdistan demokratik cumhuriyetinin kabul
edilmesi durumunda, ister hükümette ister muhalefette
olsun, şu temel köklü politik dönüşümler için
mücadele eder:
Demokrasi ve kurumlaşma
Bağımsız demokratik Kürdistan cumhuriyetinde,
yasama, yürütme ve yargıdan oluşan kuvvetler
ayırımı ilkesini titizlikle korumak. Vatandaşların
doğrudan katılımı ve denetimi ilkesine dayanan,
militarizm ve darbeciliğin her türünü dışlayan
halka karşı devleti kutsamayan demokratik çoğulcu
parlamenter bir sistem kurmak. Açıklık ilkesini temel
almak.
Cumhuriyetin en yüksek yasama organı olan
parlamentoyu demokratik yoldan tüm partilerin ve tek tek
bireylerin serbestçe katılacakları genel, eşit, gizli
oy ve açık sayım esasına dayanan tek dereceli seçim
sistemiyle oluşturmak. Demokratik bir anayasa
hazırlamak. Seçimlerle oluşturulacak yerel meclisleri,
eğitim, kültür, sağlık, güvenlik ve benzeri
alanlarda geniş yetkilere sahip kılmak. Ülkenin ve
ulusun geleceğini ilgilendiren temel sorunlarda
halkoylamasına başvurmayı bir genel ilke haline
getirmek.
Görev ve yetkileri yasalarla belirlenen Kürdistan
ordusu ve polis örgütünü kurmak.
Demokratik hak ve özgürlükler
Kişi hak ve özgürlüklerini güvence altına almak.
Irk, dil, cins, din, mezhep ayırımı gözetilmeksizin
Kürdistan’da yaşayan her yurttaın düşünce, söz,
örgütlenme, basın-yayın, toplantı, gösteri ve
yürüyüş hak ve özgürlüğüne sahip olmasını
sağlamak. Seyahat, haberleşme ve konut
dokunulmazlığını yasal güvence altına almak.
işkencenin her türünü yasaklamak.
Hukukun üstünlüğü ilkesine bağlı olarak
Kürdistan’da yaşayan herkesin din ve inanç
özgürlüğünü, ibadet serbestisini yasal güvence
altına almak, din ve mezhep ayırımcılığını
yasaklamak.
Ulusal kimliğine, dinine, cinsiyetine, politik
düşüncesine bakılmaksızın her Kürdistan
vatandaına, 18 yaşında seçme ve seçilme hakkını
tanımak
Ekonomik ve sosyal haklar
Yeraltı ve yerüstü zenginlik kaynaklarını,
kalkınma ve halkın refahı için kullanmak. Adil bir
vergi sistemi uygulamak. Gelir dağılımındaki
dengesizliklerle mücadele etmek. Tüm çalışanlara
sendika kurma ve sendika seçme, toplu sözleşme, genel
ve siyasi grev hakkı tanımak; onların işyeri
yönetimi ve denetiminde söz ve karar sahibi
olmalarını sağlamak. Genel sağlık sigortasını
sağlamaya çalışmak. 8 saatlik çalışma süresini
yasal güvence altına almak. Eşit işe eşit ücret
ilkesini yaşama geçirmek.
Ulusal kurtuluş mücadelesinde şehit olanların
ailelerini devletin güvencesi altına almak ve
çalışamayacak durumda olan gazilere maaş bağlamak.
Kimsesiz ve bakıma muhtaç olanları, yaşlı, bedensel
engelli ve yetimleri devletin güvencesi altına almak.
Halkın iş, beslenme, konut, sağlık ve eğitim gibi
temel sorunlarının çözümüne öncelik veren bir
politika izlemek. Sağlığa zararlı kimyasal maddelerin
tarımda ve yiyecek maddelerinde kullanılmasını
yasaklamak.
Kadın hak ve özgürlükleri
Kadınların erkeklerle siyasal, ekonomik ve toplumsal
eşitliğini sağlamaya çalışmak ve bunu, anayasal
güvence altına almak. Kadının aşağılanmasına,
şiddete maruz kalmasına ve cinsel sömürüye karşı
mücadele etmek. Başlık parasına son vermek. Ana
sağlığı ve kadınların kendi bedenleri üzerinde
karar haklarını güvence altına almak. Çocuk
bakımının, kadının sosyal ve ekonomik faaliyetleri
önünde engel olmaktan çıkarılması yönünde bir
politika izlemek.
Gençlik hak ve özgürlükleri
Gençliğin fiziksel ve ruhsal gelişmesine,
örgütlenmesine, spor etkinliklerine, eğitim ve
öğretim sorunlarının çözümüne ağırlık vermek.
Gençliğin siyasal ve toplumsal yaşama etkin
katılımını sağlamaya çalışmak, bunun için
önlemler almak.
Çocuk hak ve özgürlükleri
16 yaşından küçük olanların
çalıştırılmalarını yasaklamak. Çocuklara yönelik
şiddet uygulamalarının önüne geçmeye çalışmak.
Çocuk haklarını gözetleyecek kurumları oluşturmak
ve bu konuda uluslararası çocuk hakları
sözleşmelerine uymak.
Dil, eğitim, sanat ve kültür
Kürdistan’da birincil resmi dil olarak
Kürtçe’nin bütün lehçelerinin serbestçe
gelişmesine olanak tanımak. Bir yörede Kürtçenin
hangi lehçesi çoğunluk tarafından konuşuluyorsa, o
lehçeyi birincil kabul ederek eğitim ve yayın
olanaklarını sağlanmaya çalışmak.
Halkımızın dili, kültürü, sanatı, tarihi ve
edebiyatının demokratik ve çağdaş bir içerikle
geliştirilmesine yönelik bireysel ve kurumsal
çabaları desteklemek. Temel eğitimi zorunlu ve
parasız hale getirmek. Üniversitelerin özerkliğini
garanti altına almak. Toplumda okuma-yazma oranının
yükseltilmesine çalışmak.
Ulusallaştırma
Sömürgecilerden kalan bütün kurum ve
kuruluşları, üretme çiftlikleri,
posta-telefon-telgraf kurumları, askeri üs ve tesisler,
demiryolları, maden işletmeleri ve enerji kaynakları
gibi yerleri, ulusal ekonominin gelişme ihtiyaçlarını
ve ülkenin çıkarlarını gözönünde bulundurarak,
uluslararası ortaklıklar da dahil, uygun yol ve
yöntemlerle yönetmek ve ulusallaştırmanın gerekli
olduğu durumlarda bunu ulusal ve uluslararası yasal
düzenlemelere göre yapmak.
Ulusal ekonomiyi kurma ve geliştirme
Ulusal ekonominin ve kalkınmanın temeli olarak
sanayiyi, bölgelerin özelliklerini de gözönünde
bulundurarak gerçekçi bir plan ve program
çerçevesinde, ülke genelinde yaygınlaştırmaya
çalışmak. Sürdürülebilir kalkınma anlayışını
her alanda temel almak.Küçük ve orta çaplı
girişimcileri, kredi, pazarlama, teknik donanım ve
benzeri olanaklarla desteklemek. Ülke ekonomisinin
gelişimi için gerekli yabancı sermaye ve
yatırımları karşılıklı yarar esasına göre
sağlamak.
Toprak ve tarım reformu
Kamu malı toprakları, üretme çiftliklerini, hazine
ve vakıf arazilerini, gerçekçi bir toprak ve tarım
reformu çerçevesinde topraksız ve az topraklı
köylülere belli bir yasal çerçevede dağıtmak veya
kooperatif mülkiyeti olarak işletmek.
Köylüler arasında kooperatifçiliği teşvik etmek.
Köylüye uygun koşullarla kredi, tohumluk, tarım
araçları, gübre, zirai ilaçlar vs. sağlamaya
çalışmak.
Modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin
geliştirilmesinde teşvik edici bir politika izlemek.
Meraları tüm köylülerin yararına sunmak. Hayvan
ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması için gerekli
altyapıyı oluşturmaya çalışmak.
Tarihi ve doğal zenginliklerin korunması
Tarihi ve doğal zenginliklerin korunması ve
onarılması için gerekli önlemleri almak ve bu alanda
halkın eğitilmesi çalışmalarına ağırlık vermek.
Ulusal ve uluslararası düzeyde önemli bir sorun haline
gelen tarihi eser kaçakçılığı ve çevre
kirliliğine karşı mücadele etmek.
Ulusal topluluklar
Günümüze kadar uğradıkları baskı, zulüm ve
katliamlar nedeniyle topraklarını terketmek zorunda
kalan Ermeni, Asuri-Süryani ve Yahudi ulusal
topluluklarından geri dönenlerin ve bugün
Kürdistan'da yaşayan Asuri-Süryani, Ermeni, Arap ve
Türk gibi ulusal toplulukların ulusal ve demokratik
haklarını güvence altına almak. Çoğunluk teşkil
ettikleri yerlerde kendilerini özgürce yönetme
hakkını tanımak.
Dış politika
Bağımsız bir dış politika izlemek. Dış
politikada, eşit ve karşılıklı çıkarlara dayanan
işbirliği, yardımlaşma, dayanışma, içişlerine
karışmama, ulusal egemenlik, barış ve dostluğu esas
alan ilkeleri temel almak. Ulusların kendi geleceklerini
özgürce tayin hakkı ilkesine bağlı, özgürlük,
barış, demokrasi, kadın hakları savunucusu ve
çevreci güç ve hareketlerle dostluk ve dayanışmayı
geliştirmek.
Kürdistan’ın diğer parçalarıyla ilişkiler
Kürt ulusunun kendi geleceğini özgürce tayin
hakkı demek, aynı zamanda bütün parçaların
bağımsız bir devlet çatısı altında birleşme
hakkı anlamına gelir. Bağımsız birleşik Kürdistan,
çok özgün bir gelişme olmadığı sürece, somut
olarak, Kürdistan'ın birden fazla parçasının
kurtulması halinde gündeme gelebilir. Bu inaçtan
hareketle partimiz, şimdiye kadar olduğu gibi bundan
sonra da, diğer parçalardaki ulusal kurtuluş
mücadelesini destekler.
Partimiz, diğer parçalardaki yurtsever örgütlerle
karşılıklı dayanışma ve işbirliği politikası
izler; her dönemde bunun uygun biçim, yöntem ve
araçlarınının yaratılması için çalışır.
Türkiye ve dış ülkelerdeki Kürtler
Kürdistan’da yüzyıllardır uygulanan sömürgeci
politikalar sonucu olarak milyonlarla ifade edilen bir
Kürt nüfusu Türkiye'nin çeşitli bölgelerine
yerleşmiş bulunuyor. Uygulanan baskı, zulüm ve zorla
göç ettirme politikası sonucu 1980 ve 1990'lı
yıllarda göç, önceki yıllara göre daha da gelişti.
Partimiz, Kürt nüfusunun Kürdistan'a geri
dönmesini sağlamak için gerçekçi, uzun vadeli ve
etkin bir politikanın gereğine inanır. Partimiz,
Türkiye'deki Kürtlerin temel insani ve ulusal
haklarını güvence altına alan uluslararası hukuk
ışığında ulusal hak ve özgürlüklerine
kavuşmaları için etkin mücadele eder
Partimiz; Batı Avrupa ülkelerinde yaşayan
yaklaşık yarım milyon Kürt başta olmak üzere,
Ortadoğu ve dünyanın değişik ülkelerine
dağılmış bulunan Kürtlerin, bu ülkelerde kültürel
ve demokratik haklar için verdikleri mücadeleyi
destekler, bu konuda görev ve sorumluluklarını yerine
getirmeye çalışır.
Türkiyeli demokratik güçlerle ilişkiler
Türkiye'deki demokrasi mücadelesinin, Kürt
halkını ve ulusal demokratik güçleri dolaysız
etkileyen bir sorun olduğunun bilincinde olan partimiz,
bu mücadelenin başarısı için üzerine düşen görev
ve sorumlulukları kararlılıkla yerine getirir ve bu
çerçevede Türkiye sosyalist, devrimci, demokrat ve
Kürt sorununda duyarlı diğer muhalefet güçleriyle
birlik ve dayanışmanın gereğine inanır.